Kwaliteit en organisatie zorg

Een betere volksgezondheid, een hogere kwaliteit van zorg en een lagere groei van de uitgaven, samengevat als het streven naar een triple aim. Dit vertaalt zich in uitkomstenbekostiging, ofwel betaalmodellen waarin ook kwaliteit een rol speelt. Integratie van de kwaliteit van zorg in bekostiging en verzekering biedt kansen op meer doelmatigheid. Celsus onderzoekt hoe precies.

Uitkomstbekostiging in de Parkinsonzorg

Contactpersoon:Floris Vlaanderen, MSc, f.vlaanderen@celsusacademie.nl
Looptijd:2014 - 2019
Begeleidingsteam:Prof. dr. Patrick Jeurissen (Radboudumc, ministerie VWS)
Dr. Marjan Faber (Radboudumc, IQ healthcare)
Dr. Marit Tanke (Radboudumc, IQ healthcare)
Prof. dr. Bas Bloem (Radboudumc, Neurologie)
Projectomschrijving & Vraagstelling(en):

Dit promotieonderzoek richt zich op uitkomstbekostiging in de zorg. De belangrijkste vragen daarbij zijn: Wat zijn de effecten van uitkomstbekostiging op de kwaliteit van de geleverde zorg en de zorgkosten? Welke methoden werken wel, en welke niet? De case van mijn proefschrift is het voorgenomen uitkomstbekostigingsmodel van ParkinsonNet.

In de meeste landen berust het zorgstelsel op het zogenoemde fee-for-service model: een zorgverlener verleent zorg, en declareert dit bij een zorgverzekeraar of een overheidsinstelling. Dit is ook in Nederland het geval. Door dit systeem wordt de zorgverlener aangemoedigd om zo veel mogelijk zorg te verlenen (volumeprikkel). Wie immers meer zorg verleent, kan meer declareren. Op die manier heeft dit stelsel ons geholpen de wachtlijsten te verkorten.

Het systeem kent ook een keerzijde: de volumeprikkel leidt tot meer zorg; en meer zorg leidt tot hogere maatschappelijke kosten. Daarbij ontbreekt er een prikkel voor kwaliteit: de verzekeraar betaalt de gedeclareerde zorg ongeacht of deze goed of nuttig is geweest. Gelukkig hebben de meeste zorgverleners een sterke professionele attitude, waardoor ze niet snel nutteloze zorg zullen leveren. Desalniettemin zou het inbouwen van een kwaliteitsprikkel een goed idee kunnen zijn.

Een vorm van zo'n kwaliteitsprikkel is uitkomstbekostiging. Bij uitkomstbekostiging is het bedrag dat een zorgverlener ontvangt (mede)afhankelijk van de uitkomsten die zijn zorg oplevert. Simpel gezegd: er wordt bekostigd op uitkomsten, en niet alleen op volume. Een zorgverlener wordt zo niet alleen betaald voor het leveren van zorg, maar ook voor de mate waarin de patiënt daar beter van is geworden. Denk daarbij aan bonussen voor goede klinische parameters, of aan malussen bij het optreden van complicaties.

Er is al heel wat geëxperimenteerd met uitkomstbekostiging, voornamelijk in de Verenigde Staten en in Groot-Brittannië. Evaluaties laten een wisselend beeld zien op het gebied van kwaliteitsverbetering en kostenbeheersing. Blijkbaar hebben we het ideale uitkomstbekostigingsmodel nog niet te pakken. In mijn project werk ik momenteel aan een review om al deze experimenten onder elkaar te zetten en te kijken welk model nou werkt, en welke niet. De resultaten zullen dit najaar volgen.

Ook in Nederland wordt geëxperimenteerd met kwaliteitsprikkels. Zo is het Radboudumc een alternatief bekostigingsmodel voor de Parkinsonzorg aan het ontwikkelen. Ik heb dit model beschreven in het artikel 'the Dutch outcome-based payment model of ParkinsonNet: a case study'. Wanneer de ontwikkeling en implementatie van dit model een feit is, zal ik de effecten op kwaliteit en kosten onderzoeken.

Samenwerking met:ParkinsonNet

Verzekerden met hoge zorgkosten

Contactpersoon:       Joost Wammes, MSc, j.wammes@celsusacademie.nl
Looptijd:                  2013-2017
Begeleidingsteam:    Prof. dr. Gert Westert (Radboudumc, IQ healthcare)          
                               Dr. Philip van der Wees (Radboudumc, IQ healthcare) 
                               Dr. Patrick Jeurissen (VWS/Celsus academie)
Projectomschrijving: Al jaren is bekend dat de zorgkosten zeer scheef verdeeld zijn over de populatie verzekerden. Een beperkt aantal patiënten die vaak erg ziek zijn, zijn verantwoordelijk voor het leeuwendeel van de kosten. In Nederland geldt dat de procent patiënten met hoogste zorgkosten verantwoordelijk is voor grofweg een kwart van de uitgaven die vallen onder de Zorgverzekeringswet (ZVW), de top-5% voor maar liefst de helft van die uitgaven.

De implicatie van geconcentreerde zorgkosten is dat gericht beleid of interventies op deze patiënten (of patiënten die risico lopen in de hoge kosten categorie te belanden) een efficiënte manier kan zijn voor het beteugelen van de zorgkosten - en wellicht zelfs het verbeteren van de gezondheid.
Met name in de VS – maar ook in Canada en Australië - wordt deze strategie al jaren gevolgd.
In Nederland weten wij niet goed wie de verzekerden met hoge zorgkosten zijn. We weten niet welke zorg zij verbruiken, met welke gezondheidsproblematiek zij kampen en of er mogelijkheden zijn voor effectief gericht beleid.

Om hier inzicht in te krijgen is binnen dit onderzoek gestart met het in kaart brengen van de karakteristieken van verzekerden met hoge zorgkosten. Eerste analysen laten zien dat multimorbiditeit, zorg rondom het levenseinde en psychiatrische-somatische comorbiditeiten sterk prevalent zijn in patiënten met hoge zorgkosten.
Parallel hieraan werken we aan een systematische (scoping) review naar patiënten met hoge zorgkosten, gericht op het beschrijven van patiënten met hoge zorgkosten, het identificeren van determinanten van hoge zorgkosten en de mogelijkheden voor interventie. Na meer dan 4,500 artikelen gescreend te hebben, werken we nu aan de analyse van 35 artikelen die specifiek gaan over patiënten met hoge zorgkosten.

Aanbevolen interventies - zoals disease management en complex case management - richten zich veelal op deze multimorbiditeiten en geassocieerde (kwaliteits-)problematiek, maar over de effectiviteit van deze interventies bestaat nog veel onduidelijkheid.
In samenwerking met: n.v.t. 

Indicatiestelling langdurige zorg draagt bij aan gelijke toegang tot zorg

Het Nederlandse systeem voor indicatiestelling garandeert gelijke toegang voor patiënten met behoefte aan institutionele langdurige zorg. Hiermee neemt Nederland een unieke positie in ten opzichte van de meeste Westerse landen. Zo luidde de conclusie van een recent onderzoek dat onlangs werd gepubliceerd in Health Economics, een gerenommeerd gezondheidseconomisch tijdschrift.

Lees verder…

NEJM Catalyst, 1 maart 2017 - Going Dutch: Using Social Capital in Health Care

In deze blog Post houden Marit Tanke en Thomas H. Lee een pleidooi voor de inzet van sociaal kapitaal om te komen tot duurzame zorgsystemen van hoge kwaliteit die de toename van patiënten met complexe problematiek op kunnen vangen. Ze illustreren dit met drie Nederlandse initiatieven in de zorg.

Lees het volledige artikel

Grenzen en mogelijkheden van selectieve contractering in de zorg

De Zorgverzekeringswet uit 2006 biedt ruimte voor selectieve zorginkoop maar dit wordt in Nederland slechts beperkt toegepast. In dit rapport onderzoeken we de grenzen aan en mogelijkheden van selectieve inkoop. Dit doen we door de verzekeraar-aanbieder relatie nader te bestuderen binnen het contracteringsproces van het Amerikaanse Medicare Advantage (MA) programma, een verzekeringsvorm waarmee in de VS al zo’n dertig jaar ervaring is opgedaan.

Lees verder…

Expertmeeting populatie-bekostiging Kinzigtal

Verslag

Op 2 februari bezochten enkele Duitse onderzoekers Talma-Celsus voor een expert meeting. Zij lieten zien hoe onder andere in het project Gesundes Kinzigtal, een populatieaanpak en populatiebekostiging in Duitsland leidt tot een betere gezondheid en een lagere kostengroei, in met name ziekenhuizen. Tijdens de bijeenkomst zijn de Duitse ervaringen, resultaten en aanpak voor een breed publiek gepresenteerd en is de potentie van de aanpak bediscussieerd in relatie tot Nederland.

Lees verder…

Eurofound, 27 januari 2017 - Grotere rol voor particuliere sector in ziekenhuiszorg?

De auteurs gaan in dit rapport van het Eurofound in op de rol en de bijdrage van private (winstgeoriënteerde en niet op winstgeoriënteerde) ziekenhuizen in de Europese Unie. Ze brengen de omvang van private ziekenhuizen in Europa in kaart, beschrijven de drijvers achter deze ontwikkeling en verwoorden de standpunten van de verschillende belanghebbenden.

Lees verder…

Wanneer ‘niets doen’ de beste behandeling is

Niets doen is bij veel medische problemen de beste keuze, maar de ervaring leert dat er vaak onnodig wordt behandeld. Dit is het uitgangspunt van de beter-niet-doen-lijst (BND-lijst), zoals die is ontwikkeld door onderzoekers van IQ healthcare. De beter-niet-doen-lijst bevat 1366 verrichtingen waarvan vast staat dat deze geen gezondheidswinst opleveren en zelfs schade kunnen veroorzaken. Afzien van deze verrichtingen maakt de zorg in ieder geval effectiever en mogelijk ook goedkoper.

Lees verder…

The economist, 9 november 2016 - Building a new ecosystem of care:

lessons from experiments in value-based healthcare

Experts on Value-based healthcare (VBHC), among them Patrick Jeurissen. VBHC represents a seismic shift in the healthcare system as we know it. This move from a supply-driven model to a more patient-centered system based on the outcome of treatments as opposed to the volume of services has already been tested in varying degrees around the world, though challenges to its full deployment remain. 
Watch the full video

De Nederlandse huisarts spreekt zich uit

Onze zorg volgens de drie-jaarlijkse Commonwealth survey

Elke drie jaar voert het Amerikaanse Commonwealth Fund een grootschalige survey uit onder huisartsen in elf landen. IQ healthcare is jaarlijks bij dit onderzoek betrokken, waaronder Celsus-onderzoekers Joost Wammes en Philip van der Wees. Enkele weken geleden hebben we in Medisch Contact verslag gedaan van de belangrijkste bevindingen. De volledige rapportage is opvraagbaar –maar hier alvast een schot voor de boeg.

Lees verder…

Lustrum conferentie IQ healthcare

De gezondheidszorg staat voor een immense uitdaging waarbij twee belangrijke doelen tegen elkaar in lijken te werken: zorg die persoonsgericht en betaalbaar is. Staat persoonsgerichte zorg lijnrecht tegenover betaalbare zorg of gaan ze juist goed samen?

Een uitstekende line-up van (internationale) sprekers buigt zich 14 oktober over deze ogenschijnlijke (?) tegenstelling op zoek naar antwoorden.

We nodigen u van harte uit deel te nemen aan onze lustrum conferentie en dit debat. Ruim 200 mensen gingen u voor.

meer informatie en aanmelden.

Lower-value services – minder schadelijke zorg is beter voor iedereen

In een vorige blog schreef Joost Wammes over de kosten en baten van screeningsprogramma’s. Hij liet zien waarom het niet altijd duidelijk is wat screeningsprogramma’s opleveren en wat de nadelen van screening kunnen zijn. Zijn conclusie was dat sommige screeningsprogramma’s veel toegevoegde waarde hebben, maar dat dit niet voor allemaal zo hoeft te zijn.

In deze blog ga ik verder in op ‘zorg zonder toegevoegde waarde voor de patiënt’, oftewel lower-value services. Wat zijn dat eigenlijk? Waarom is dat eigenlijk een probleem en voor wie? Voor de patiënt, of ook voor de maatschappij?

Lees verder…

Hoe wordt de introductie van dure zorgvoorzieningen gereguleerd?

Een internationale vergelijking van instrumenten voor kostenbeheersing

Ongecontroleerde verspreiding van dure zorgvoorzieningen leidt tot aanzienlijke uitgaven. In dit rapport zijn de beheersinstrumenten vergeleken die landen inzetten om de introductie van dure zorgvoorzieningen te reguleren. Ongeacht het type zorgsysteem blijkt er noodzaak tot aanvullende regulering. Echter alleen in Engeland is er sprake van een integraal systeem voor dure voorzieningen. Evaluatie van de kwaliteit en effectiviteit van voorzieningen blijken in dit verband nog onderbelicht.

Lees verder…

Financieringsmodel Parkinsonzorg Radboudumc als innovatief financieringsvoorbeeld van multidisciplinaire zorg

Vorige maand publiceerde de Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD, Parijs) het rapport “Better ways to pay for health care”. Dit rapport beschrijft negen alternatieve, toekomstbestendige financieringsmodellen uit zeven verschillende landen. Het model voor de Parkinsonzorg van het Radboudumc is één van de gepresenteerde voorbeelden. Wat maakt dit model zo bijzonder?

Lees verder…

Kankerscreening? - ‘Catching turtles’

Collega’s en vrienden noemen mij regelmatig kritisch of sceptisch. Ik kan ze hierin alleen maar gelijk geven; ik heb dan ook als goede voornemen voor 2016 dat dit niet doorslaat. Ik probeer mijn kritische natuur daarom zoveel mogelijk te onderdrukken, maar in sommige gevallen lukt me dat gewoon niet.

Lees verder…

NIEUW: Online cursus Betaalbaarheid en kwaliteit van zorg

 
 
Hoe kunt u als medisch specialist of aios effectief deelnemen aan de discussie over kwaliteit in relatie tot de bekostiging van zorg?

Dit leert u in een nieuwe online cursus die de Celsus academie in samenwerking met de Academie voor medisch specialisten en Elevate Health heeft ontwikkeld.
Een gevarieerde online training met een mix aan leervormen die u qua tijdsindeling veel flexibiliteit biedt.
Klik hier voor de uitgebreide cursusbrochure met meer achtergrondinformatie.

Beteugeling antibioticaresistentie noodzakelijk om de gezondheidszorg betaalbaar te houden

Toenemende antibioticaresistentie is één van de grootste bedreigingen voor de publieke gezondheidszorg. Een bijkomend probleem is dat er vrijwel geen nieuwe antibiotica in ontwikkeling zijn. Hierdoor kunnen doorgaans onschuldige aandoeningen levensbedreigend worden. De gezondheidszorg moet dus op zoek naar alternatieve wegen om antibioticaresistentie te beteugelen. Internationaal gezien pakt Nederland het probleem antibioticaresistentie erg goed aan.

Lees verder…

Doelmatigheid van AMR preventie – vijf business cases

Voor een ministeriële conferentie rondom Antimicrobiële resistentie (AMR) hebben onderzoekers van de Celsus academie een rapport uitgebracht waarin vijf inspirerende ‘good practices’ van AMR preventie in Nederland zijn beschreven (in drie ziekenhuizen, een verpleeghuis en een organisatie van huisartsen). Elk van deze ‘good practices’ is in dit rapport uitgewerkt tot een businesscase en bij elke businesscase blijkt het gevoerde antimicrobiële beleid kosteneffectief. Zowel in adequaat gebruik van antimicrobiële middelen als een verbeterde naleving van de maatregelen voor infectiecontrole.

Lees verder…

Cost-Effectiveness of Policies to Limit Antimicrobial Resistance in Dutch Healthcare Organisations

Voor een ministeriële conferentie rondom Antimicrobiële resistentie (AMR) hebben onderzoekers van de Celsus academie een rapport uitgebracht waarin vijf inspirerende ‘good practices’ van AMR preventie in Nederland zijn beschreven (in drie ziekenhuizen, een verpleeghuis en een organisatie van huisartsen). Elk van deze ‘good practices’ is in dit rapport uitgewerkt tot een businesscase en bij elke businesscase blijkt het gevoerde antimicrobiële beleid kosteneffectief. Zowel in adequaat gebruik van antimicrobiële middelen als een verbeterde naleving van de maatregelen voor infectiecontrole.

Lees verder…

Hoe zinnig te handelen als de vraag het aanbod overstijgt?

Casus: GGZ

Veel zorgvraag
Elk jaar heeft twintig procent van de Nederlanders psychische klachten. Dit treft dus heel veel mensen. De kosten die binnen de geestelijke gezondheidszorg worden gemaakt om deze mensen te helpen bedragen bijna 1% van al het geld dat in Nederland verdient wordt (zo’n 6 miljard euro). Desondanks kunnen niet alle mensen die dat nodig hebben behandeld worden. De vraag die voorligt is daarom: Hoe zijn de beschikbare middelen beter te verdelen?

Lees verder…

Gebruik bestaande data voor kwaliteitsindicatoren

Centrale berekening indicatoren is efficiënter én betrouwbaarder

Neem vijf ziekenhuizen en ze leveren op drie verschillende manieren gegevens aan voor de kwaliteitsindicator ‘volume aneurysma aorta abdominalis (AAA)-operaties’. Het resultaat is een onbetrouwbare vergelijking tussen ziekenhuizen. Terwijl er in bestaande registraties genoeg data voorhanden zijn. ...

Lees het volledige artikel op de website van Medisch Contact