Wat heeft Toyota te maken met zorg? De verbetercultuur van Virginia Mason

Mijn jaar als ‘Harkness Fellow’ zit er bijna op. Over een paar weken vlieg ik weer naar Nederland. Het jaar is voorbijgevlogen. Mijn belangrijkste project was een vergelijking van ‘high-cost patients’ in 7 verschillende landen. Hierover komt heel snel meer informatie, ik wacht nu op de resultaten van de laatste landen. Daarnaast heb ik ook de kans gekregen om verschillende Amerikaanse ziekenhuizen van binnen te bekijken. Stuk voor stuk enorm inspirerende bezoeken met als hoogtepunt mijn bezoek aan Virginia Mason. Daar wil ik jullie graag in meenemen.

Lees verder…

Wordt de soep toch zo heet gegeten?

'I don't think even I could create this much chaos in less than a week' tweette Frank Underwood, het bekende personage uit 'House of Cards', op 27 januari.
Heb ik het verkeerd ingeschat? En om mij heen heel veel mensen? Vlak na de verkiezing van Donald J. Trump tot 45e president van de Verenigde Staten ging ik er nog van uit dat de soep niet zo heet gegeten zou worden als hij zou worden opgediend. Trump riep van alles, maar of hij dat echt ou gaan doen? Was het niet voornamelijk verkiezingsretoriek?

Lees verder…

Internationale zorgmythes ontkracht: OESO Health at a Glance

Internationale zorgmythes ontkracht: OESO Health at a Glance

Engeland kent lange wachtlijsten, Nederland geeft veel uit, in Frankrijk lig je lang in het ziekenhuis en slikt men antibiotica als dropjes. Zomaar een paar beelden die vaak naar voren komen in de discussie welk land de beste gezondheidszorg heeft, en daaraan gekoppeld welk zorgstelsel het best is...

Lees verder…

De Nederlandse huisarts spreekt zich uit

Onze zorg volgens de drie-jaarlijkse Commonwealth survey

Elke drie jaar voert het Amerikaanse Commonwealth Fund een grootschalige survey uit onder huisartsen in elf landen. IQ healthcare is jaarlijks bij dit onderzoek betrokken, waaronder Celsus-onderzoekers Joost Wammes en Philip van der Wees. Enkele weken geleden hebben we in Medisch Contact verslag gedaan van de belangrijkste bevindingen. De volledige rapportage is opvraagbaar –maar hier alvast een schot voor de boeg.

Lees verder…

Lower-value services – minder schadelijke zorg is beter voor iedereen

In een vorige blog schreef Joost Wammes over de kosten en baten van screeningsprogramma’s. Hij liet zien waarom het niet altijd duidelijk is wat screeningsprogramma’s opleveren en wat de nadelen van screening kunnen zijn. Zijn conclusie was dat sommige screeningsprogramma’s veel toegevoegde waarde hebben, maar dat dit niet voor allemaal zo hoeft te zijn.

In deze blog ga ik verder in op ‘zorg zonder toegevoegde waarde voor de patiënt’, oftewel lower-value services. Wat zijn dat eigenlijk? Waarom is dat eigenlijk een probleem en voor wie? Voor de patiënt, of ook voor de maatschappij?

Lees verder…

Kankerscreening? - ‘Catching turtles’

Collega’s en vrienden noemen mij regelmatig kritisch of sceptisch. Ik kan ze hierin alleen maar gelijk geven; ik heb dan ook als goede voornemen voor 2016 dat dit niet doorslaat. Ik probeer mijn kritische natuur daarom zoveel mogelijk te onderdrukken, maar in sommige gevallen lukt me dat gewoon niet.

Lees verder…

Beteugeling antibioticaresistentie noodzakelijk om de gezondheidszorg betaalbaar te houden

Toenemende antibioticaresistentie is één van de grootste bedreigingen voor de publieke gezondheidszorg. Een bijkomend probleem is dat er vrijwel geen nieuwe antibiotica in ontwikkeling zijn. Hierdoor kunnen doorgaans onschuldige aandoeningen levensbedreigend worden. De gezondheidszorg moet dus op zoek naar alternatieve wegen om antibioticaresistentie te beteugelen. Internationaal gezien pakt Nederland het probleem antibioticaresistentie erg goed aan.

Lees verder…

Hoe zinnig te handelen als de vraag het aanbod overstijgt?

Casus: GGZ

Veel zorgvraag
Elk jaar heeft twintig procent van de Nederlanders psychische klachten. Dit treft dus heel veel mensen. De kosten die binnen de geestelijke gezondheidszorg worden gemaakt om deze mensen te helpen bedragen bijna 1% van al het geld dat in Nederland verdient wordt (zo’n 6 miljard euro). Desondanks kunnen niet alle mensen die dat nodig hebben behandeld worden. De vraag die voorligt is daarom: Hoe zijn de beschikbare middelen beter te verdelen?

Lees verder…

Verdere concurrentie op of integratie van de zorgmarkt?

Op zoek naar de juiste balans

Op woensdag 4 november organiseerde de New York State Health Foundation, een denktank die zich richt op het verbeteren van de toegang tot en kwaliteit van de gezondheidszorg in de staat New York – en een warm pleitbezorger van de Affordable Care Act – een symposium met als titel ‘Competition and Consolidation – can we get the balance right?. De bijeenkomst richtte zich op de kansen en bedreigingen van concurrentie tussen en integratie van aanbieders en verzekeraars tegen de achtergrond van de recente uitrol van Obamacare vanuit de staat en de federale overheid. Aan het woord waren beleidsmakers, verzekeraars, aanbieders en wetenschappers. Alhoewel het Amerikaanse stelsel erg afwijkt van het Nederlandse, waren er opvallend genoeg veel parallellen te trekken en vergelijkbare uitdagingen op te tekenen. 

Lees verder…

Kanker: onbetaalbaar?

Het is regelmatig te lezen in de krant: kankergeneesmiddelen dreigen onbetaalbaar te worden. We geven als samenleving steeds meer geld uit aan dure kankermedicatie, wat mogelijk tot “verdringing” van andere zorg leidt. Een verontrustende boodschap. Daarbij kwam een paar maanden geleden het eveneens verontrustende nieuws dat sommige ziekenhuizen hun kankerpatiënten om financiële redenen doorsturen naar andere ziekenhuizen. Ze kunnen of willen de benodigde dure kankergeneesmiddelen niet zelf betalen. 

Lees verder…

Nomen est omen

Celsus, Academie voor betaalbare zorg, maakt financiële informatie en kwaliteitsinformatie van instellingen in de langdurige zorg toegankelijk voor zorgprofessionals. Door middel van benchmarkrapporten maken we inzichtelijk welke instellingen goed presteren en op welke punten instellingen van elkaar kunnen leren. Het maken van benchmarkrapporten vereist veel datacontrole. Tijdens het doorlopen van de jaarverslagen van de instellingen zijn we veel bijzondere namen tegengekomen. Graag zou ik deze blog willen besteden aan het fenomeen: namen van instellingen in de zorg.

Lees verder…

Onzinnige zorg – Hoe komen we er van af?

Belangrijke lessen voor Nederland van Atul Gawande uit zijn artikel ‘Overkill’

Zowel in Nederland als in het buitenland is er veel aandacht voor het reduceren van onzinnige of niet-gepaste zorg, ook wel low-value (of zelfs: no value) zorg genoemd. Dit is logisch omdat het tegengaan van deze zorg een kans biedt om de zorgkosten naar beneden te brengen. Tegelijkertijd kan het de kwaliteit van zorg gelijk te houden of zelfs te verbeteren. In de praktijk blijkt dit echter niet zo makkelijk te zijn. Heel recent publiceerde de Amerikaanse chirurg Atul Gawande een artikel in The New Yorker waarin hij onder andere beschreef hoe het in McAllen wel gelukt is om het tij te keren (Overkill, mei 2015). In deze analyse lees je een samenvatting van de vier lessen die hij leerde en welke parallel hieruit te trekken is met Nederland. 

Lees verder…

Zorgclaim patiënt drijfveer achter stijgende zorgkosten?

Hoe kan het dat de (Nederlandse) zorg zo duur is en nog altijd duurder wordt? In gesprekken hierover met zorgprofessionals hoor je vaak dat de patiënt een van de bepalende factoren is. Patiënten vragen teveel, eisen teveel en zijn niet gerust voor ze van top tot teen zijn doorgelicht door een specialist.  

Lees verder…

Gaat Obamacare de zomer halen?

Obamacare is de informele naam van de herziening van de gezondheidszorg in de Verenigde Staten die de afgelopen jaren stapsgewijs is ingevoerd. Het belangrijkste kenmerk van de herziening is een verplichte zorgverzekering voor vrijwel alle Amerikanen. Op basis van schattingen van de Amerikaanse overheid hebben 16.4 miljoen Amerikaanse burgers na de invoering een verzekering afgesloten(1). Uit ons eigen onderzoek blijkt dat herziening van het zorgstelsel in de staat Massachusetts, dat als blauwdruk heeft gediend voor Obamacare, succesvol was(2).  In feiten en cijfers over Obamacare vindt u achtergrondinformatie over het nieuwe zorgstelsel.

Lees verder…

Medicalisering

Medicaliseren wil zeggen dat een probleem of ongerief waar voorheen geen zorg aan te pas kwam het medische domein wordt ingeduwd of getrokken. Veelgebruikte voorbeelden zijn: slaapproblemen, zwangerschap en ADHD. De term medicalisering stamt uit de 70-er jaren toen Ivan Illich zijn Medical Nemesis schreef. Illich vond dat de gezondheidszorg mensen besteelt van zelfredzaamheid en van het herstellend vermogen van het lichaam. Hij maakte ons bewust van iatrogene schade, dat is schade die ontstaat door medische diagnostiek of therapeutisch handelen. Hij wees er op dat de remedie vaak ernstiger is dan de kwaal. Gezondheidszorg is niet een panacee voor alle kwalen.

Lees verder…

Fred en Ivo

Afgelopen week was Nederland in de ban van “het bonnetje van Fred en Ivo”. U kunt het haast niet gemist hebben: Staatssecretaris Fred Teeven kon zich het bedrag niet meer herinneren van een deal die hij als officier van justitie met een crimineel maakte. Minister Ivo Opstelten ging tevergeefs op zoek naar antwoorden, en meldde ondertussen een foutief bedrag aan de Tweede Kamer. Uiteindelijk kwam er toch nog een ‘bonnetje’ boven tafel, waaruit bleek dat de minister het parlement fout had voorgelicht. Exit Fred en Ivo.

Lees verder…

Ouderdom komt met hoge zorgkosten

Ouderen zijn het duurst. Dit is een algemeen heersende opvatting die op het eerste oog ook te staven is met cijfers, zie bijvoorbeeld de publicatie van ‘Bio-wetenschappen en maatschappij’ . Hierin zet professor Johan Polder de kosten en baten van veroudering op een rij.

Lees verder…

Concurrentie op kwaliteit: meten is weten

Sinds 2006 kent Nederland een zorgstelsel gericht op (gereguleerde) concurrentie. Het idee hierachter is dat concurrentie tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders onderling de zorg betaalbaarder maakt en de kwaliteit verbetert. In zijn blog van november 2014 had Stef Groenewoud het over de morele aspecten van marktwerking in de zorg, maar er spelen ook praktische problemen wat betreft het goed functioneren van de zorgmarkt.

Lees verder…

Morele grenzen aan marktwerking in de zorg

Velen zijn van mening dat de zorg helemaal geen markt is. Op zichzelf genomen is dat natuurlijk een misvatting. Economisch gedefinieerd, is een ‘markt’ niets meer of minder dan dat waar een vraag naar en een aanbod van iets bij elkaar komen. Dat ’iets‘ kan ook gezondheidszorg zijn. Sterker nog: we onderscheiden in de zorg minstens drie markten (prof. dr. Doeke Post bedacht dit in de 90-er jaren, en hij is nou niet bepaald de grootste markt-adept die er in de zorg te vinden is):

Lees verder…

Wijziging Artikel 13 ZVW versterkt de positie van de verzekerde?!

Onlangs heeft minister Schippers een brief aan de Tweede Kamer[1] gestuurd waarin zij ingaat op de wijziging van artikel 13 uit de zorgverzekeringswet (ZVW). Omdat het best een lastig onderwerp is, hebben wij een al eerder gepubliceerde column geactualiseerd. Naast het wel/niet vergoeden van zorgaanbieders, speelt hierbij ook de discussie over de vraag of de verzekeraar eenzijdig de norm mag bepalen van doelmatige en rechtmatige zorg? Wij hopen dat u na het lezen van deze column goed geïnformeerd bent over de consequenties voor u van de voorgestelde wijziging artikel 13 ZVW.

Met betrekking tot de wijziging artikel 13 ZVW gaan wij in op:

Lees verder…

Million dollar baby

In de Verenigde Staten wordt weleens gesteld dat de hoogste rekening die een Amerikaan in zijn leven moet betalen vrijwel altijd een rekening van het ziekenhuis is. Een halve minuut googelen brengt je in contact met de meest bizarre verhalen. Klik bijvoorbeeld hier (1) voor een verhaal over Ella, wiens ouders een rekening van meer dan een miljoen dollar kregen.Het zal niemand verrassen dat met dergelijke prijzen en het ontbreken van een limiet op eigen bijdragen bijna 40% van de Amerikanen in 2013 geen gebruik maakte van zorg terwijl deze wel geïndiceerd was (2). 

Lees verder…

Economisch verantwoorde zorginnovatie in de paramedische sector: een utopie?

Chronisch gezond in een oerwoud van zorgaanbod

Onder de titel 'Chronisch gezond in 2030' presenteerde de Nationale DenkTank tijdens het eerste Zorgberoependebat een toekomstbeeld waarin zij pleit voor burgers die niet gericht zijn op ziekte maar op het verantwoording nemen voor de eigen gezondheid. Dit alles ingegeven om te komen tot zinnige en zuinige zorg. Veel burgers maakten al een omslag maar het zorgsysteem is hier niet op ingericht.

Lees verder…

Betaalbare topzorg?

Curatieve zorg kan worden onderverdeeld in vijf functies: 1) de eerste lijn, 2) electieve  zorg, 3) de laboratoria, 4) de basis medisch-specialistische zorg, en 5) de universitaire  en topklinische zorg. De grote omvang van de laatste typeert de Nederlandse zorgsector. Universitaire- en topklinische instellingen zijn verantwoordelijk voor circa zestig tot zeventig procent van het ziekenhuisbudget (exclusief derde geldstroom). Dit heeft duidelijke opbrengsten: hoge scores qua wetenschappelijke output, een hoog opleidingsniveau en een uitgebreide infrastructuur voor complexe patiëntenzorg.

Lees verder…

Beroepsdeformatie?

Onlangs ben ik voor het eerst in jaren bij mijn huisarts geweest. De aanleiding was een bij de bloedbank geconstateerd laag Hb waarop me werd aangeraden de ijzerwaarden te laten bepalen. Eerst wilde ik niet gaan, want ik heb geen klachten of symptomen.

Lees verder…

Toepassing van patiënt-gerapporteerde uitkomsten in de zorg

Patiënt-gerapporteerde uitkomsten geven de mening en waardering van de patiënt over zijn eigen gezondheid. Vragenlijsten om deze uitkomsten te meten worden PROMs genoemd: Patient Reported Outcome Measures. Zij meten bijvoorbeeld het  lichamelijk functioneren of de kwaliteit van leven. Veel PROMs hebben hun weg gevonden naar toepassing in de klinische praktijk en sinds kort staan PROMs erg in de belangstelling als indicator om de kwaliteit van zorg te meten en te verbeteren.

Lees verder…

Worst in het basispakket

Mijn eerste zaterdagbaantje had ik, in 1991, bij de Hollandsche Eenheidsprijzenmaatschappij Amsterdam. Ook toen al algemeen bekend onder de naam HEMA. Ik vond het een prachtige ervaring. Ik voelde me er heel wat, achter de kassa, in zo’n donkerblauwe stofjas. En in de winter had ik mijn eigen winkeltje. Ik verkocht buiten, voor de winkel, saucijzenbroodjes en warme worsten.

Lees verder…

Rekensommen

Vanochtend bezocht ik een begrafenis. Een oude moeder van een goede vriend overleed afgelopen week. De familie had veel goede woorden over voor het personeel in het rusthuis waar moeder het afgelopen jaar heeft gewoond. Het personeel was professioneel, bekwaam, betrokken en warm. Bea, Tineke en Ans, bedankt! Mensen in de zorg worden door iedereen gewaardeerd. Mensen aan het bed tenminste. Die werken hard, voor een karig salaris, zo is over het algemeen de gedachte. Aan de inspanningen van de directeur van het rusthuis werd vanochtend geen specifieke aandacht besteed.

Lees verder…

Patiënt aan het roer of toch het geld?

Patiënten moeten meer betrokken worden bij hun eigen zorg. Patiëntenparticipatie is dan ook een van de uitgangspunten van het huidige volksgezondheidsbeleid. Maar in wiens belang is dat? In dat van de patiënt die een stem krijgt of in dat van de samenleving die streeft naar minder zorguitgaven in deze tijden van vergrijzing en economische crisis?

Lees verder…

Dure nazomer

Je wordt er vast en zeker erg blij van, zo'n ongekend mooie nazomer. Vanmiddag bijna dertig graden. Dat is zeker voor september geen zekerheidje. Lekker in korte mouwen naar je werk. Lunchen in het park. En je jas kan thuis aan de kapstok blijven hangen. Het kan mijn Celsus-deformatie zijn, maar ik zie vooral de problemen van dit weer. Ze drijven, zo weet ik sinds vandaag, de zorgkosten op. Met dit weer je jas aan de kapstok laten hangen, en de rekeningen stromen binnen bij de zorgverzekeraars.

Lees verder…

Oplopende vakantiekosten

De week is weer begonnen. Een werkweek, om precies te zijn. Zes weken vakantie zitten er op. Vraag me niet hoe het kan, zo lang op vakantie als onbezoldigd zorgblogger bij de Celsus Academie, maar ik heb ervan genoten. En aan gezondheidszorg, laat staan de oplopende zorgkosten, heb ik al die tijd geen seconde gedacht. Zojuist las ik dat de werelddekking van mijn zorgverzekering mogelijk gaat sneuvelen. De minister van VWS heeft een wetsvoorstel met die gevolgen in voorbereiding. Dat schijnt een besparing van 60 miljoen euro per jaar op te leveren, op te hoesten door de wereldreiziger.

Lees verder…

De invloed van de crisis op onze gezondheid

Wat is de invloed van de economische crisis op de volksgezondheid? Een interessante vraag. Op korte termijn is duidelijk dat een dalende groei van de economie niet meteen nadelig is voor de gezondheid van de burgers. Zo is de levensverwachting sinds 2008 onverminderd blijven stijgen, ondanks de zwaarste economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog. Maar wetenschappelijk onderzoek laat zowel negatieve als positieve effecten van de crisis zien. Zo stijgt het aantal suïcides, maar daalt het aantal slachtoffers in het verkeer en zijn er indicaties voor een gezondere leefstijl - minder roken en drinken, meer bewegen en slapen - en minder hartinfarcten. 

Lees verder…

Hartstikke positief

Het meeste zorgnieuws dat u leest is zorgelijk. De zorguitgaven schieten door het dak. De fraude neemt toe. Ziekenhuizen gaan failliet en verzorgenden worden ontslagen. Incompetente bestuurders knijpen er tussenuit met reusachtige gouden handdrukken. De overbetaalde bestuurders die blijven zitten, verknoeien geld aan snoepreisjes. Het kabinet bezuinigt op hetzelfde moment op zorg voor de zwakken. Als je blogt over zorgnieuws, dan heb je het al snel over negatieve ontwikkelingen. Als je niet oppast, dan word je een zeurpiet en haken je lezers af. 

Lees verder…

Zorgkosten beheersen in het hart van Europa

In juni heb ik een bezoek gebracht aan de Brusselse vestiging van het Europese Parlement. Men organiseerde er een workshop om parlementariërs te informeren over patiëntveiligheid. Er waren vier van de 754 volksvertegenwoordigers op het evenement afgekomen. Aan het begin van de bijeenkomst althans. Na een half uurtje was er nog één over. De anderen moesten vliegtuigen halen of andere belangrijkere bijeenkomsten bezoeken. Ik kon me er iets bij voorstellen.

Lees verder…

De wereld wordt grijs

Over de hele wereld wordt de bevolking gemiddeld ouder en neemt de behoefte aan ouderenzorg toe. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wijdde er op 25 en 26 april 2013 in Den Haag samen met het ministerie van VWS een conferentie aan: Building systems to adress functional decline and dependence in ageing populations. De verschillen in de wereld zijn groot. In sommige landen staat professionele ouderenzorg nog in de kinderschoenen. De zorg voor ouderen is daar een taak van de familie, de overheid heeft een beperkte rol en áls die rol er is, betreft het lokale overheden.

Lees verder…

Zweden, veel kwaliteit voor de zorgeuro

In dagblad Trouw stond afgelopen zaterdag een groot artikel over Zweden. Dat is niet langer het beloofde land waar gelijkheid en welvaart uitstekend samengaan. De rellen - aldus de journalist - worden rechtstreeks veroorzaakt door de snel toenemende ongelijkheid in het land. Net toen de rellen begonnen, was ik twee dagen in Stockholm voor een bijeenkomst over de internationaal veelgeprezen kwaliteitsregistratie over de zorg in het land. Ik hoorde de bewindslieden hun zorgen uiten over de toenemende ongelijkheid: rijkere Zweden worden steeds gezonder, de onderkant van de samenleving niet. 

Lees verder…

Hoe maken we de zorg gezond?

Anno 2013 staat de gezondheidszorg stevig in de belangstelling, zowel positief als negatief. Positief omdat Nederlanders behoorlijk tevreden zijn over de Nederlandse zorg. En bovendien is gezondheid het hoogste goed, blijkt telkens weer uit peilingen. Negatief omdat de kosten de pan uit rijzen en omdat de doelmatigheid ter discussie staat. Kortom, onze gezondheidszorg lijkt zelf patiënt te zijn geworden.

Lees verder…

Betaalbare zorg voor alle burgers!

In Nederland hebben alle burgers toegang tot de gezondheidszorg. En die zorg is van hoge kwaliteit. Volgens sommige onderzoeken zelfs de beste ter wereld. Maar goede, toegankelijke zorg is geen vanzelfsprekendheid, ook niet in onze Westerse wereld. Want aan zorg hangt een prijskaartje. De Nederlandse zorg is - na die van de Verenigde Staten - de duurste ter wereld. Maar liefst twaalf procent van al het geld dat er in ons land verdiend wordt, wordt daaraan besteed. En de kosten blijven maar stijgen, elk jaar met vijf procent. Dat is alleen al in deze kabinetsperiode zeven miljard euro.

Lees verder…

Lijst met sluitende verzorgingshuizen geeft eenzijdig beeld

Vanaf 2013 worden geen nieuwe indicaties meer afgegeven voor verblijf in een verpleeg- of verzorgingshuis voor ouderen met een lichte zorgzwaarte (zzp1 en zzp2) (1). Vanaf 2014 geldt dit ook voor zzp3 en vanaf 2016 voor een deel van zzp4 (2). Berenschot berekende dat sluiting dreigt voor 800 van de 2000 ouderenzorghuizen (3). In samenwerking met de NOS heeft Berenschot een lijst opgesteld van verzorgingshuizen die aangeven te sluiten. In 2012 zijn 14 verzorgingshuizen gesloten, en voor 40 huizen staat sluiting op de planning (4), hoewel niet altijd aangegeven is op welke termijn.

Lees verder…